Wat een slagingspercentage wel en niet zegt

Het slagingspercentage is het meest zichtbare cijfer in de Nederlandse rijschoolmarkt. Het CBR publiceert het, kandidaten kijken ernaar, journalisten gebruiken het. Toch zegt dit ene getal veel minder dan op het eerste gezicht lijkt.

Het meet het aandeel kandidaten dat in een gegeven periode bij een specifieke rijschool slaagt voor het examen — eerste poging, of inclusief herexamens, afhankelijk van welke variant getoond wordt.

• De leeftijd, vooropleiding en leervaardigheid van de kandidaten
• Het aantal lessen voorafgaand aan een examen
• Het lestarief van de school, en daarmee de samenstelling van de kandidatenpool
• De demografische context van de regio
• Het selectiebeleid van de school — neemt de school iedere aanvrager aan, of selecteert ze actief
• Hoeveel kandidaten ooit zijn begonnen maar nooit aan een examen toekwamen

Geen van deze factoren staat in CBR-data. Allemaal beïnvloeden ze het slagingspercentage.

Scholen met groot examenvolume hebben structureeleen lager eerste-poging slagingspercentage dan kleine scholen — niet omdat ze slechter zouden zijn, maar omdat ze een breder publiek bedienen, een open instroombeleid hanteren, en kandidaten vaker eerder naar het examen sturen. Een micro-school met 10 examens en 60% slagingspercentage is niet “beter” dan een grote school met 800 examens en 47%. Ze opereren in verschillende contexten.

Op elk schoolprofiel tonen we het slagingspercentage nooit als losstaand kerngetal. We tonen het altijd samen met:

• Het slagingspercentage inclusief herexamens
• Het examenvolume
• Het gemiddelde van scholen in dezelfde volumeklasse
• Het gemiddelde van de CBR-locatie waar de school examineert
• Het volume-gewogen sector-gemiddelde voor heel Nederland

Zo wordt zichtbaar dat een school met 53% niet meetbaar beter is dan een school met 51% — beide vallen ruim binnen de normale spreiding. En zo wordt zichtbaar dat een grote school met 47% in een grote stad iets héél anders doet dan een kleine school met 47% in een kleinere gemeente, ook al lijkt het cijfer hetzelfde.

CBR-examenlocaties verschillen statistisch in moeilijkheid. Een school met 50% in Maastricht presteert effectief anders dan een school met 50% in Amsterdam, omdat het gemiddelde slagingspercentage op die locaties verschilt.

De Locatie-Delta corrigeert daarvoor: we trekken het locatie-gemiddelde af van het school-gemiddelde. Een Locatie-Delta van +3,2 procentpunten betekent dat de school 3,2% boven het gemiddelde van scholen op dezelfde CBR-locatie presteert. Dit is een eerlijker peer-vergelijking dan kale slag-%.

Voor scholen met minder dan 25 examens in een periode tonen we de Locatie-Delta niet — statistische ruis maakt het cijfer dan onbetrouwbaar.

Scholen worden ingedeeld in vijf volume-klassen op basis van B-praktijk-examens per kalenderjaar:

• Klein — 1 tot 24 examens
• Onder-gemiddeld — 25 tot 49 examens
• Gemiddeld — 50 tot 99 examens
• Bovenmiddelmaat — 100 tot 249 examens
• Groot — 250 examens of meer

Voor de Klein-klasse (1-24 examens) tonen we geen slagingspercentage en geen Locatie-Delta — de spreiding tussen scholen in die klasse is zo groot dat individuele cijfers statistisch niet betekenisvol zijn. Een school met 3 examens en 1 voldoende heeft een “33%-slagingspercentage” dat eigenlijk niets vertelt over de kwaliteit van de school.

We geven geen kwaliteitsoordelen. We maken geen “top-10 beste rijscholen”-lijsten op slagingspercentage. We labelen geen scholen als “examenfabriek” of “topprestatie”. Het slagingspercentage is informatie — geen oordeel.

Wie een rijschool kiest, doet er goed aan ook andere bronnen te raadplegen: ervaringen van leerlingen, een kennismakingsles, het gevoel dat je krijgt bij een gesprek. Het slagingspercentage is één getal, geen complete beoordeling.